Mijn Bronnen

Hier vind je een overzicht van de relevante bronnen die ik tijdens mijn zoektocht lees. Chronologisch gerangschikt naar moment van lezen. Onder elk boek een korte samenvatting en reden waarom ik nu juist dit boek las met eventueel een link naar een blog waar ik dit boek als bron gebruikte. Voor een totaal leesoverzicht biedt mijn Goodreads uitkomst.

This Human

Melis Senova. BIS Publishers, 2017

Dit boek gaat over de welbekende soft skills van ontwerpers die met de human centered design methodologie werken. Wie ben jij? Hoe empatisch ben je, hoe communiceer je, welke waardes breng jij mee in je werk?

De soft skills die Sanova in dit boek behandelt, wil ik breder trekken. Niet alleen voor ontwerpers, maar voor iedereen die werkt (vanuit de overheid) voor de burger. Samen met collega’s van het designteam bij DUO behandelen we elke 6 weken een hoofdstuk.

Convivial Toolbox

Elizabeth Sanders, Pieter Jan Stappers. BIS Publishers, 2013

Ik koos dit boek omdat ik meer wilde leren over generatieve onderzoeksmethoden en het gestructureerd toepassen hiervan. Dat lukte, ik paste het toe in een onderzoek dat ik samen met studenten uitvoerde naar lenen en schuld en we gebruiken het als basis voor het maken van onderbouwde verhalen. Dit boek bestaat uit 3 delen: theorie over creativiteit en hoe je participanten kunt helpen om creatiever te worden, een hoofdstuk case studies en een praktisch gedeelte hoe je een generatief onderzoek van a tot z opzet.

De manier waarop Sanders schrijft over deelbare creativiteit en uitlegt hoe je participanten kunt helpen om zichzelf te uiten, gebruik ik als basis bij het ontwikkelen van foto-interviewen als methode.

Frame Innovation

Kees Dorst. MIT Press, 2015

In een wereld die zo snel verandert, kun je de problemen niet meer oplossen met methoden van vroeger. Dorst pleit voor een nieuwe manier van innovatie. Tegenwoordig zijn de problemen open, complex, dynamisch en verbonden met andere problemen. Door anders te denken, re-framing, kun je ze te lijf gaan.

In dit boek legt hij uit wat hij hiermee bedoelt, hoe je het kunt toepassen en geeft hij voorbeelden uit zijn eigen design praktijk en van anderen.

Draaiboek Gedragsverandering

Sander Hermsen, Reint Jan Renes. Business Contact, 2016

Een van de redenen waarom ik samen met studenten onderzoek deed naar lenen en schuld, was dat DUO begon met nudge-experimenten: studenten een kant opduwen om een bewustere leenkeuze te maken of om hun ov-abonnement op tijd stop te zetten. Ik was benieuwd welke rol gedragsbeinvloeding speelt in een begripvolle verbinding tussen overheid en burger en hoe deze gedragsbeinvloeding digitaal tot stand komt.

Ik hoorde Reint Jan Renes op UX Insight in 2018 waar hij vertelde over systeem 1 en systeem 2-denken (ook beschreven in Thinking Fast en Slow). Door zijn boek te lezen leerde ik meer over de technieken die hij (overheids)-organisaties adviseert om toe te passen.

Communicating the UX-vision

Martina Hodges-Shell, James O'Brien. Morgan Kauffman Publishers, 2015

Dit boek beschrijft 13 anti-patronen die designers kunnen hebben in hun communicatie naar anderen in hun organisatie en waardoor hun goede ideeën sneuvelen. Interessant om te reflecteren op de manier hoe ik zelf communiceert en ook wij als UX-team bij DUO communiceren en ons laten zien in de organisatie.

Leiderschap is een keuze

Dominique Haijtema. Business Contact, 2015

Haijtema interviewt in dit boek 26 grote internationale namen op het gebied van leiderschap. Door de interviews is ze op zoek naar wat leiderschap precies is en hoe, of, je dit kunt leren. De interviews lezen als een trein, zijn soms zelfs heel vermakelijk door het geharrewar tussen haar en de geïnterviewde. Door dit boek leerde ik het verschil tussen management en leiderschap, en kon ik dit spiegelen op mijn eigen organisatie.

The Reflective Practitioner

Donald A. Schön. Routlegde, 1994

Denken als een ontwerper is in de actie kunnen reflecteren, aanpassen en weer reflecteren. Dit boek legt dit principe in een aantal scenario’s uit, bijvoorbeeld in de architectuur, psychotherapie, management en gebiedsontwikkeling. Deze manier van itereren heb ik gebruikt om samen met participanten al fotograferend in het moment te reflecteren om tot de kern te komen van het vraagstuk. Ik noem deze methode foto-interviewen.

Dare to lead

Brené Brown. Ebury Digital, 2018

Brown is bekend van haar eerdere onderzoek naar schaamte en kwetsbaarheid. In dit boekt gaat ze verder en koppelt ze dit aan leiderschap, oftewel: Brené has gone corporate. In mijn onderzoek naar begripvolle ambtenaren merk ik dat dat een kwetsbaar gesprek is. Veel van de gesprekken gaan ook over leiderschap. Dit verbindt met mijn tweede researchtopic, die van een veranderende organisatie. Ik vermoed dat de principes waar Brené over schrijft een grote rol kunnen gaan spelen in mijn onderzoek.

One of the most important findings of my career is that courage can be taught, developed and measured. Courage is a collection of four skill sets supported by twenty-eight behaviours. All it requires is a commitment to doing bold work, having tough conversations and showing up with our whole hearts. Easy? No. Choosing courage over comfort is not easy. Worth it? Always. We want to be brave with our lives and work. It’s why we’re here.

Designing with/in public organizations

André Schaminée. BIS Publishers, 2018

Over het design proces is al veel geschreven, maar dit boek spitst het toe op (semi)-overheidsorganisaties. Schaminée werkt bij Twynstra Gudde en adviseert vanuit zijn rol (als externe dus) veel organisaties die een complex vraagstuk hebben, of zoals hij het noemt: wicked problems.

In zijn boek legt hij de nadruk op new thinking, een andere manier van denken door het toepassen van re-framing. Hier las ik eerder ook al over in Frame Innovation. Re-framing als methode wil ik in gaan zetten in mijn onderzoekslijn een veranderende organisatie.

Verwaarloosde organisaties

Joost van Kampen. Vakmedianet Management B.V., 2011

De GVB in Amsterdam heeft reorganisatie op reorganisatie meegemaakt en Van Kampen loopt als verandermanager een aantal jaar rond in deze organisatie. Met de GVB als hoofdcase legt hij de link tussen organisatiekunde en pedagogiek. Wat is de invloed van emotionele verwaarlozing van medewerkers op het functioneren van je organisatie. Na dit boek gaf Van Kampen ook nog een werkboek uit waarin hij uitlegt hoe je een diagnose van verwaarlozing kunt stellen in een organisatie.

In beide boeken staan tal van anonieme cases met persoonlijke verhalen van medewerkers op allerlei niveau’s in organisaties. Er staat er ook 1 in waarin de kantoortuin verdacht veel lijkt op die waar ik elke week ben. En er bellen mbo’ers met financieringsvraagstukken…

Digital transformation at scale: why the strategy is delivery

Andrew Greenway, Ben Terret, Mike Bracken, Tom Loosemore. London School of Economics and Political science, 2018

In 2013 begon in Engeland de Government Digital Service. Er moest iets gebeuren aan al het ICT-falen en er werd een centraal orgaan ingericht met financieel mandaat. In de jaren die volgden groeide de GDS uit tot internationaal schoolvoorbeeld van digitale transformatie. Dit boek beschrijft stap voor stap de reis die ze hebben gemaakt om de overheid te veranderen naar een goede digitale dienstverlening.

Voor de reis bij DUO is dit een en al herkenbaarheid. Sommige stappen hebben we al genomen, anderen nog niet. Niet alles is te kopiëren naar de Nederlandse overheid, zoals mijn collega’s bij Gebruiker Centraal laatst ook blogden.

Against Empathy

Paul Bloom. Ecco, 2016

Nadat ik tijdens een experiment merkte dat collega’s door verhalen ook minder begrip kunnen krijgen, wilde ik me meer verdiepen in hoe empathie werkt. Bloom beschrijft alle nadelen van empathie en aan het eind vraag je je af waarom we als ontwerpers empathie eigenlijk als heilige graal zien in ons ontwerp proces. Bloom pleit voor rationele compassie.

Wat betekent dit voor DUO: hebben we wel of geen empathie nodig?

Het empathisch teveel

Ignaas Devisch. De bezige bij, 2017

Bloom bracht me naar Devisch. In het eerste hoofdstuk verwijst Devisch ook naar Against Empathy. Maar hij gaat verder. Hij noemt het niet rationele compassie, maar zelfs een werkbare onverschilligheid. Onze maatschappij zou niet gebaseerd moeten worden op empathie. Hier zie ik een taak voor de overheid, en dan ben ik toch weer terug bij mijn oorspronkelijke vraag: hoeveel empathie hebben ambtenaren nodig zodat onze maatschappij niet op empathie gebaseerd hoeft te zijn?

Door beide boeken begon ik empathie genuanceerder te zien en bedacht ik het idee voor een schaal die je kunt fotograferen.

Beeldspraak: fotografie als visuele communicatie

Ton Hendriks. Van Duuren Media, 2013

In het maken van de methode foto-interviewen en het introduceren van begrip als schaal, heb ik veel gehad aan dit boek die de taal van fotografie ontleedt. Het vertelt hoe je kijkt naar foto’s en uit welke fotografische tekens een beeld is opgebouwd. Deze tekens heb ik vervolgens vertaalt naar schalen om begrip mee te kunnen uitleggen.

Transformations: 7 roles to drive change by design

Joyce Yee, Emma Jefferies, Lauren Tan. BIS Publishers, 2017

Binnen de context van DUO heb ik altijd over design gedacht als het ontwerpen van ‘de website’. Alleen het gaat natuurlijk helemaal niet om de website. Het gaat om verbinding tussen overheid en burger. Hoe kunnen we die verbinding ontwerpen? Hoe moeten wij daarvoor veranderen? En wat kan mijn rol hierin zijn.

Dit boek vertelt hoe je zo’n verandering kunt ontwerpen. De schrijvers bieden 7 rollen die je nodig hebt in veranderende organisaties. Het boek bestaat voor het grootste gedeelte uit cases waar je de rollen in actie ziet. Deze rollen wil ik gaan uitproberen bij DUO in mijn iteraties in de onderzoekslijn een veranderende organisatie.